Patrimonio

Cultura e Patrimonio

A riqueza dun país...

O termo Municipal de A Teixeira, oficializado como tal no ano 1836, atesoura un legado natural, patrimonial e cultural significativo.

Legado Natural

Ao longo dos seus (27.8 km2?) ocupan o territorio un total de 14 aldeas (Valilongo, Sistín, Quintela, A Veiga, Pedrafita, A Lama,Celeirós, A Pedra do Sol, Cristosende, Boazo, Xirás, A Teixeira, Fontao, Lumeares e A Abeleda, ?) organizadas en oito parroquias e integradas nunha paisaxe agraria, de bosque autóctono, en impinadas ladeiras nas beiras do Río Sil e en extensas pradeirías nas terras máis altas. A práctica da gandeiría, os cultivos de horta, a viticultura, a froita, a apicultura e os froitos como a castaña son os recursos tradicionais principais. O cultivo do castiñeiro está patente no entorno, salpicado de abundantes e lonxevos exemplares agrupados en soutos, que deron substento a varias xeracións para alén de caracterizar a paisaxe.
Actualmente o cultivo predominante é a vide nas ribeiras do Sil e dan fé delo as oito adegas que están en activo no noso Concello con case (xxx hectáreas en produción), ademais de se conservar a tradición de elaborar viño para autoconsumo en adegas familiares. Nas aldeas de montaña pervive certa actividade agrogandeira e apícola.
Os datos do censo mostran o avellentamento da poboación e o escaso relevo xeracional. O que contribúe negativamente para o mantemento dunha paisaxe tradicional que corre o perigo de se volver agreste e dunha comunidade e un xeito de vida propios vinculada á natureza. Segundo datos do INE (3xx) persoas habitan A Teixeira, o que nos convirte nun dos catro concellos de Galicia de menos de 500 habitantes e no municipio máis pequeno dos 22 do territorio Ribeira Sacra.
O turismo, un recurso en aumento: varias casas rurais e apartamentos para visitarnos, catas- degustación en adegas, rutas de sendeirismo, gastronomía, paseo en catamarán polos canóns do Sil (Embarcadeiro de A Abeleda) e outras actividades.

Legado Patrimonial

O uso do medio con fins agrícolas e gandeiros configurou un entorno particular, cheo de divisións e marcaxes na terra que hoxe son parte do noso patrimonio: camiños de carro, sendeiros, pasos, servidumes, marcos, paredes de xunta seca, pataos, regadíos. Así como as obras de canteiría en forma de casas, adegas, lagares, palleiras, sequeiros, muíños, pontes, capelas e igrexas, fontes, pias, lavadeiros e nichos que se reparten ao longo do Concello e que dan mostra do paso do tempo e da actividade no lugar.

Un achado especialmente relevante do pasado é a estatua sedente da Parroquia de San Martiño de Pedrafita, descrita polo Museo Arqueolóxico de Ourense como “unha das manifestacións máis interesantes da escultura do noroeste peninsular”. Trátase dunha escultura castrexa de granito gravada cun trisquel e data do Século I a.C-I d.C. Atopouse no ano 1995 na Igrexa de Pedrafita durante as obras de reparación dunha sepultura. Custódiaa o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense e no seguinte enlace pódese ler unha descripción detallada das súas características e importancia histórica.
link do Museo arqueolóxico de Ourense, coa ficha descriptiva da estatua sedente de Pedrafita.
https://musarqourense.xunta.gal/gl/peza-mes/sedente-de-pedrafita
Na mesma parroquia temos documentada a existencia dunha Mámoa, moi próxima ao cementerio actual, e topónimos circundantes como A Veiga, A Veiga das Cruces, A Parafita, A Cabana, Os Altares ou Os Castros demostran o asentamento dunha comunidade preromana no lugar; nas ladeiras do Río Mao, próxima á Ponte medieval (ou de posible orixe romana) de Conceliñas, que conecta os Concellos de Parada de Sil, Montederramo e A Teixeira.

Legado Cultural

O Sentimento da Terra e da pertenza a unha comunidade. A lingua galega e a realidade que encerra; un xeito de entender a vida. A tradición vitícola e a calidade, a honestidade e o pouso histórico dos nosos viños e das nosas variedades autóctonas de uva. As lendas, os ditos, os contos, a experiencia e a sabiduría que herdamos dos nosos devanceiros…

Patrimonio cultura l

Mámoas de Pedrafita
Cruceiro de A Cruz (1766)
Ponte medieval de Lumeares
Ponte Conceliñas
Pombar de A Teixeira
Forno comunal de Xirás
Muiño do Sardiñeiro
Muiño do Caneiro
Anxo da Garda de Lumeares

Igrexas e capelas

Igrexas:

Abeleda (1671)

Lumeares

Cristosende

Montoedo

Pedrafita

Capelas:

Santa Catalina

Celeirós

Fervenzas do Cachón

IGREXAS


Edificacións de culto ao servizo da poboación

As igrexas ademáis de ser lugares para o culto serviron sempre como centro de reunión e encontro da comunidade. A súa arquitectura responde ás características do terreno, os materiáis de contrucción existentes e a época na que foron contruídas.

MAMOAS


Coñecenos

Legados da época neolítica que deixaron pegada nas nosas terras.
Dómenes, antas, medoñas, medorras, ... moitos son os nomes que reciben en Galicia estos enterramentos.

PONTES


Unindo territorios

Construccións históricas que unen as persoas. Lugares de paso de xentes, animais e mercancías. Manifestacións do bo facer dos traballadores do país.

Igrexas

Edificacións de culto ao servizo da poboación

As igrexas ademáis de ser lugares para o culto serviron sempre como centro de reunión e encontro da comunidade.

A súa arquitectura responde ás características do terreno, os materiáis de contrucción existentes e a época na que foron contruídas.

Capela de Santa Catalina

Encontrase no pobo da Teixeira no núcleo urbano próximo a unha casa nobiliaria tendo unha portada realizada en arco de medio punto. Sobre o teito frontal elévanse dous pináculos facendo unha fermosa capela debido o sinxelo da súa construción.
Posúe o teito de madeira e destacan no interior un único retablo de madeira ocupando o frontal do único ábside existente na capela.

Santa María de Abeleda

A igrexa parroquial da Abeleda é un templo relixioso que data do ano 1.671 ainda que tivo reformas posteriores como o seu campanario. Posúe unha planta formada por unha sola nave na que leva adosada o cruceiro onde esta ubicado o altar maior e a estancia que funciona na actualidade coma sancristía. O retablo de gran valor artístico esta feito en madeira tallada e atopase en moi bo estado de conservación.

Mamoas

Restos de culturas antigas

 Son varios os entrerramentos prehistoricos cos que conta o concello, como por exemplo as mamoas de pedrafita.

Pontes

Comunicando territorios

De diferentes construccións sempre servicron para comunicar territorios e facilitalo paso de persoas e bens.